 Môi trường thương mại điện tử (TMĐT) ở Việt Nam đã sẵn sàng cho người dùng "đăng nhập"! Rất nhiều khoản mua đã có thể thực hiện qua mạng và thanh toán điện tử không còn là vấn đề. Bắt đầu với TMĐT là thực hành một lối sống mới dù có một số thứ bạn chưa thể quen ngay.
Với người tiêu dùng trung và cao niên, sử dụng TMĐT, trong đó có các hình thức giao dịch không dùng tiền mặt là một thay đổi lớn trong cuộc sống. Đó cũng là lựa chọn tất yếu của các thế hệ trẻ. Bài viết phân tích một số điểm “được” và “mất” khi tham gia TMĐT.
Bớt thú vui cũ
Theo các chuyên gia, người dùng thích mua hàng ở chợ, cửa hàng, trung tâm mua sắm hay siêu thị vì các giao tiếp đều trực diện, thời gian thực, so sánh trực tiếp, dễ dàng. Đặc biệt nhất là thú vui "nâng lên, hạ xuống", xem xét, lưỡng lự và quyết định. Nhiều khi, quyết định rồi lại thay đổi vì có lựa chọn tốt hơn. Quá trình kéo dài đến tận khi thanh toán. Thậm chí, nhiều cửa hàng còn "khuyến mãi" thêm 1 tuần để nếu khách hàng vẫn chưa ưng món đồ thì được đổi lại hoặc trả hàng! Việc đi lại giữa các trung tâm mua sắm hay giữa các quầy thời trang trong một siêu thị hiện đại mua sắm (Shopping) với nhiều người còn là niềm đam mê, là thói quen.
Từ 20 năm trước, người dùng VN bắt đầu quen với xe máy, sẵn sàng đi xe máy ra chợ rất xa để mua một bó rau thơm cho bữa tiệc gia đình thêm vui, không tính hiệu quả giữa tiền xăng xe và thời gian bỏ ra với giá trị món hàng. Việc này nói lên phần nào sự tăng mức sống. Bây giờ cũng vậy, người ta sẵn sàng đi vài cuốc taxi hay đánh xe hơi của nhà từ những quận xa vào trung tâm để uống cà phê với bạn hoặc mua vài tờ thiệp cho ngày Nhà Giáo...
Với TMĐT, thú vui đó có thể sẽ thay đổi. Việc thanh toán bằng tiền mặt vốn cũng rất kích thích hành vi mua sắm sẽ không tăng và có thể ít đi. Người ta sẽ bớt có dịp đếm tiền mặt, thực hiện các phép tính nhẩm "đổi tiền" từ "tờ to" xuống "tờ nhỏ” để được thêm một món đồ... Thay vào đó là những phép tính có máy hỗ trợ hoặc thậm chí, chủ tài khoản không cần tính toán, chỉ kiểm tra lại số dư trên thẻ vì việc tính toán đã có nhà cung cấp các dịch vụ tài chính đảm nhiệm.
Việc đi lại sẽ chuyển hướng chuyên nghiệp hóa từ người mua số đông sang người bán số ít. Chỉ đội ngũ giao hàng tận nhà mới đi lại nhiều còn người mua sẽ chuyển từ đi lại sang tập luyện thể thao. Những trung tâm mua sắm sẽ vẫn đông người nhưng số lượng mua trực tiếp trên số khách viếng thăm ở từng trung tâm cũng sẽ thay đổi. Người dân sẽ đi chơi, xem, cập nhật thông tin về hàng hóa, dịch vụ, giá cả nhiều hơn là đi mua thực sự. Việc mua thực sự sẽ chuyển dần thành những cú nhấp chuột hay bấm lệnh Send trên điện thoại di động... Mở tài khoản NH sẽ trở thành thông lệ thậm chí bắt buộc với từng cá nhân... Nhiều khoản thanh toán thường kỳ cho những dịch vụ cơ bản như điện, nước, điện thoại và kể cả giao thông công cộng chuyển dần sang không dùng tiền mặt, không còn cảnh "tranh thủ giờ hành chính", xếp hàng... Nhiều thú vui cũ mai một, mức sống xã hội cao hơn vì mọi người có nhiều thời gian thụ hưởng cuộc sống hơn.
Gia tăng năng lực - Nâng cao vốn sống
Trong trung hạn, TMĐT không giải quyết vấn đề kẹt xe nhưng nó làm cho vấn nạn không trầm trọng thêm. Riêng niềm vui mới này đã đủ để người tiêu dùng nghĩ nhiều tới TMĐT. Ngồi nhà hay văn phòng mua hàng, bạn sẽ dành được nhiều thời gian cho công việc, học hành, nghỉ ngơi. Nếu TMĐT có thể giảm quy mô, kích thước của các kho hàng tại các nhà cung cấp thì chính nó cũng có khả năng đó với ngôi nhà, căn phòng của bạn. Không còn khái niệm "phải tranh thủ”, chỉ cái gì thật cần bạn mới mua, dùng đến hết mới mua tiếp: tiền không bị đọng trong kệ, tủ.
Tạo niềm tin với người dùng
Nếu như ngoài đời thực nhiều sự việc có tính hai mặt thì mua bán trên mạng cũng vậy. Không thể phủ nhận việc mua bán trên mạng vẫn còn "hạt sạn" như hàng hóa chuyển đến không đúng mô tả, bị lỗi. Hiện nay các website TMĐT có nhiều cách giúp cho người mua hàng an tâm hơn khi click chọn gian hàng trên mạng.
Chẳng hạn, vận dụng khả năng chia sẻ của cộng đồng trên mạng, tại www.chodientu.vn, người mua có thể đánh giá mức độ uy tín, khả năng bán hàng của các gian hàng trên thang điểm uy tín, số điểm càng cao thì mức độ uy tín càng lớn. Tại www.123mua.com.vn, người dùng đánh giá giao dịch dựa trên các chứng chỉ Seller – chứng chỉ bảo chứng cho gian hàng được cấp bởi chủ website TMĐT. Chủ gian hàng đăng ký chứng chỉ Seller bằng cách nộp hồ sơ và tiền đảm bảo với 123mua. Khi xảy ra tình huống xấu, 123mua sẽ thay chủ gian hàng bồi hoàn cho người mua.
Bạn có thể vươn "remote mua sắm" của mình ra cả thế giới, đến những hang cùng ngõ hẻm trên eBay, Yahoo..., tham gia vào các cuộc đấu giá và sưu tầm cho mình nhiều món đồ tinh thần cũng như vật chất ưa thích với giá chấp nhận được. Thế giới hiện vẫn chưa điều hòa được cung cầu nên rất nhiều hàng hoá bán ra sử dụng chưa hết giá trị, thậm chí chưa kịp bán ra đã có nguy cơ bị bỏ. Bình thường, bạn chẳng biết những món đồ đó là gì nhưng qua Internet, bạn sẽ hiểu giá trị của chúng và có thể thử. Nên trải nghiệm để có thêm năng lực hoặc chí ít cũng là nâng cao vốn sống. Do không mất nhiều thời gian vào việc mua sắm, bạn sẽ có nhiều thời gian hơn để sử dụng các món đã mua! Tuy nhiên, mua sắm, không dùng tiền mặt, nhất là khi sử dụng thẻ Credit sẽ làm cho bạn có lúc bị kích đến biên của khả năng chi trả. Điều đó buộc bạn phải gia tăng khả năng kiếm tiền và dành nhiều thời gian hơn để kiếm thêm tiền! Bạn sẽ thay đổi lối sống từ xếp hàng lĩnh lương sang sắp xếp lại thời gian cho công việc, mua sắm - giải trí và nghỉ ngơi hay phụng sự gia đình sao cho thật hài hoà mà không cần gắng sức.
Trong ngắn hạn, mở rộng sang các hình thức TMĐT và không dùng tiền mặt, bạn sẽ thêm nhiều nỗi lo mới. Ví dụ, bạn đang cần tiền cho một khoản chi gấp thì đã bị NH trừ tiền trong TK cho dịch vụ thông thường nào đó theo hẹn trước! Hay như, bạn có thể để lộ thông tin thẻ và kẻ xấu, hacker có thể sẽ trộm tiền của bạn. Giao dịch qua mạng có thể bị ngắt quãng và việc chuyển trả tiền khiến bạn chờ đợi, lo lắng. Bạn có thể lơ đãng lúc rút tiền để máy ATM tự động nuốt thẻ (nhằm bảo vệ thẻ cho bạn), mất công lui tới NH...
Bạn sẽ cố tránh các phiền toái chưa từng gặp trong "cuộc sống cũ” nhưng không tránh được hết và mỗi lần "vấp" nào đó, bạn sẽ có chuyện để kể lại với người thân... Đơn giản nhất, bạn phải vượt qua các chướng ngại đầu tiên: mở tài khoản NH, làm thủ tục đăng ký khi muốn sử dụng bất kể dịch vụ TMĐT nào. Tuy nhiên, đó là việc phải làm và niềm vui lớn nhất cho bạn là nhiều dịch vụ nếu được chọn đúng thì chỉ phải đăng ký 1 lần, cho rất lâu dài!
Theo PCWorld VN |
